TRẬT KHỚP HÁNG BẨM SINH

I.Trật khớp háng bẩm sinh là tình trạng chỏm xương đùi của một hoặc cả hai bên khớp háng bị trật ra khỏi vị trí bình thường của khớp háng.

II. Tỷ lệ mắc: Cứ 1.000 trẻ sơ sinh sống có khoảng 1–2 trẻ mắc dị tật trật khớp háng bẩm sinh; trong đó trẻ trai hay mắc hơn trẻ gái gấp 2 lần.

III. Nguyên nhân: Chủ yếu là các nguyên nhân trước sinh:

- Đột biến nhiễm sắc thể: Trẻ bị cứng đa khớp bẩm sinh (bàn chân khoèo, bàn tay khoèo, cứng khớp gối, cứng khớp khuỷu, cứng khớp vai, trật khớp háng... ).

- Nhiễm trùng của mẹ khi mang thai.

- Tư thế thai nhi bất thường.

- Không rõ nguyên nhân.

IV. Dấu hiệu phát hiện trật khớp háng :

Trật khớp háng có thể phát hiện ngay sau sinh hoặc một vài tuần đầu sau sinh. Có 8 dấu hiệu phát hiện sớm ngay sau sinh:

1. Chênh lệch chiều dài hai chân: chân bên bị trật khớp háng ngắn hơn bên đối diện, nhưng sẽ khó phát hiện khi trật khớp háng cả hai bên.

2. Nếp lằn mông, đùi, khoeo chân bên trật cao hơn bên lành.

3. Bàn chân đổ ngoài khi trẻ nằm duỗi chân.

4. Ở tư thế gập gối, khớp gối bên trật cao hơn.

5. Hạn chế gấp và dạng khớp háng.

6. Dáng đi khập khiễng nếu trật khớp háng hai bên.

7. Nghiệm pháp Barlow: Khi gập và khép háng chỏm xương đùi trượt ra ngoài ổ khớp tạo nên tiếng kêu “lục cục” (ở trẻ dưới 6 tháng tuổi).

8. Nghiệm pháp Ortolani: khi dạng và duỗi khớp háng chỏm xương đùi trượt ra khỏi ổ khớp tạo nên tiếng kêu “lục cục” (ở trẻ dưới 6 tháng tuổi), ngược lại với Test Barlow.

V. Điều trị và Phục hồi chức năng.

1. Nguyên tắc

- Can thiệp sớm ngay sau khi sinh.

- Can thiệp toàn diện: bó bột, bài tập vận động, nẹp chỉnh hình.

2. Mục tiêu can thiệp sớm

- Chỉnh chỏm xương đùi vào vị trí đúng trong ổ khớp và duy tr. ở tư thế đó trong khoảng thời gian tối thiểu 12 tuần.

- Nắn chỉnh chống xoay trước của cổ và thân xương đùi.

- Tăng tầm vận động (gập và dạng) của khớp háng.

- Cải thiện dáng đi đúng về sau.

3. Kỹ thuật can thiệp

* Nẹp chỉnh hình:

− Nẹp khớp háng làm bằng xốp mềm điều trị trật khớp háng một bên hoặc hai bên.

− Thời gian đeo nẹp: Ngay sau sinh đến khi trẻ 12 tháng tuổi. Liên tục đeo cả ngày và đêm trong 6 tháng đầu. Đeo nẹp vào đêm trong 6 tháng tiếp theo.

* Bó bột chỉnh hình

− Chỉ định: Trẻ trật khớp háng bẩm sinh dưới 6 tháng tuổi.

− Thời gian bó bột: 2 tuần/đợt, khoảng 10 - 15 đợt.

− Theo dõi sau bó bột tại nhà: Nếu các ngón chân sưng, tím, đau, cần tháo bột ngay tránh hoại tử. Sau tháo bột cần tắm rửa sạch sẽ, bôi cồn I-ốt vào chỗ xước loét.

* Vận động trị liệu: Dạng háng, Xoay trong háng, Gập háng.

* Phẫu thuật chỉnh hình: Phẫu thuật chỉnh hình sớm nếu điều trị bảo tồn không có kết quả giúp trẻ cải thiện dáng đi về sau này.

* Các biện pháp khác

− Giữ trẻ ở tư thế dạng rộng khớp háng và gập gối bằng cách:

• Đóng bỉm vệ sinh.

• Cõng hoặc địu trẻ.

• Đặt trẻ nằm sấp khi ngủ.